Co to jest AQAP?

AQAP to skrót z języka angielskiego Allied Quality Assurance Publication, który w praktyce oznacza Zapewnienie Jakości dla dostawców wojska i NATO.
AQAP 2110 to obowiązkowy standard jakości NATO dla dostawców realizujących kontrakty dla i sojuszu.
Fundamentem AQAP 2110 są wymagania normy ISO 9001, rozszerzonej o dodatkowe, specyficzne wymagania wojskowe.
Celem AQAP 2110 jest zwiększenie pewności, że dostawca jest zdolny dostarczyć wyrób zgodny z umową.

Czym jest AQAP? Historia i fundamenty NATO-wskich wymagań jakości

AQAP to seria dokumentów standaryzacyjnych NATO, które definiują wymagania dotyczące zapewnienia jakości w łańcuchu dostaw obronnych. Najważniejszą z nich jest AQAP 2110, czyli „Wymagania NATO dotyczące zapewnienia jakości w projektowaniu, rozwoju i produkcji”.

Ewolucja standardu i STANAG 4107

Podstawą prawną stosowania standardu AQAP jest międzynarodowe porozumienie państw członkowskich NATO zawarte w dokumencie STANAG 4107. Warto zauważyć, że standardy te podlegają ciągłej ewolucji. Obecnie obowiązujące Wydanie D wersja 1 zastąpiło w 2018 roku starsze edycje (AQAP 2110 wydanie 3, AQAP 2120 i 2130), integrując wymagania dotyczące różnych etapów cyklu życia produktu w jeden spójny system.

Cel publikacji AQAP 2110

Głównym celem AQAP 2110 jest zwiększenie poziomu pewności, że dostawca posiada realną zdolność do dostarczenia wyrobu w pełni zgodnego z umową. Standard ten kładzie nacisk na:

Zarządzanie ryzykiem.
Identyfikowalność elementów krytycznych.
Nadzór nad konfiguracją wyrobu.
Ochronę przed podrobionym sprzętem wojskowym.

Certyfikat AQAP 2110 - standard jakość NATO

Kluczowe pojęcia w systemie AQAP

Aby zrozumieć, jak działa certyfikacja AQAP, należy zapoznać się z definicjami, które różnią się od tych spotykanych w biznesie cywilnym:

Zamawiający (Acquirer): To organizacje rządowe lub agendy NATO, które określają wymagania dotyczące wyrobu i jakości w kontrakcie.
Dostawca (Supplier): Organizacja występująca w umowie jako strona dostarczająca wyroby dla zamawiającego.
Wyrób (Product): Może to być usługa, sprzęt, oprogramowanie lub materiały przetworzone – zarówno materialne, jak i niematerialne (np. wiedza).
Przedstawiciel Rządowego Zapewnienia Jakości (GQAR): Osoba działająca w imieniu zamawiającego, odpowiedzialna za weryfikację, czy wymagania jakościowe są spełniane na każdym etapie produkcji.

AQAP 2110 a ISO 9001:2015 – Synergia systemów

Jednym z najważniejszych aspektów AQAP 2110 jest jego ścisła integracja z cywilną normą ISO 9001:2015. NATO nie tworzy osobnego systemu od zera, lecz buduje go na solidnych fundamentach zarządzania jakością uznawanych na całym świecie.

Struktura „nakładkowa”

W standardzie AQAP 2110 wymagania są podzielone na dwie części:

1. Rozdział 4 (Wymagania ogólne): Ustanawia on obowiązek wdrożenia i utrzymywania systemu zgodnego z ISO 9001:2015.
2. Rozdział 5 (Szczególne wymagania NATO): Zawiera dodatkowe obostrzenia, które są niezbędne w sektorze militarnym.

Dostawca, chcąc uzyskać certyfikat AQAP, musi najpierw (lub równolegle) spełnić wszystkie punkty normy ISO 9001. Co więcej, terminologia stosowana w AQAP odsyła bezpośrednio do normy ISO 9000:2015.

Szczegółowe wymagania NATO – Rozdział 5 publikacji AQAP 2110

AQAP 2110 stawia przed organizacją szereg specyficznych zadań, które wykraczają poza standardowe audyty ISO.

Przywództwo i Pełnomocnik ds. GQA

Najwyższe kierownictwo firmy musi wyznaczyć przedstawiciela kierownictwa ds. jakości, który posiada niezależność i swobodę w rozwiązywaniu kwestii jakościowych. Osoba ta musi podlegać bezpośrednio zarządowi i posiadać odpowiednie kompetencje w zakresie zarządzania jakością.

Zarządzanie Ryzykiem (Risk Management)

Dostawca musi przedstawić obiektywne dowody, że ryzyka (w tym te pochodzące od podwykonawców) są brane pod uwagę już na etapie planowania. Jeśli umowa nie stanowi inaczej, proces ten musi być zgodny z wytycznymi normy ISO 31000.

Plan Jakości (Quality Plan – QP)

Jest to jeden z najważniejszych dokumentów w systemie AQAP. Plan Jakości musi być:

Przedłożony zamawiającemu przed rozpoczęciem prac.
Odrębnym, jasno zidentyfikowanym dokumentem.
Zawierać schemat zgodności wymagań i rozwiązań, który uzasadnia spełnienie każdego punktu umowy.

Zarządzanie Konfiguracją (Configuration Management)

Zgodnie z ACMP 2100, dostawca musi zarządzać konfiguracją wyrobu, co obejmuje jego identyfikację, nadzorowanie zmian oraz audyty konfiguracji. Pozwala to na pełną kontrolę nad tym, co dokładnie zostało wyprodukowane i jakie zmiany wprowadzono w trakcie cyklu życia produktu.

Nadzór nad podwykonawcami – Klauzula Flow-down

W sektorze obronnym dostawca główny ponosi pełną odpowiedzialność za jakość elementów dostarczanych przez podwykonawców (dostawców zewnętrznych).

Wymagania AQAP wymagają aby:

Dostawca włączył do umów z podwykonawcami odpowiednie wymagania jakościowe (w tym przywołanie norm AQAP).
W zamówieniach widniała obowiązkowa klauzula: „Wszystkie wymagania zawarte w niniejszej umowie mogą podlegać rządowemu zapewnieniu jakości”.
Przeprowadzić formalny przegląd dokumentów zakupowych przed ich wysłaniem do podwykonawcy.

Prawo Dostępu i Rola GQAR (Right of Access)

Unikalną cechą certyfikatu AQAP jest to, że zamawiający (NATO) ma prawo kontrolować jakość bezpośrednio w Twojej firmie. Klauzula prawa dostępu zobowiązuje dostawcę do zapewnienia Przedstawicielowi Rządowego Zapewnienia Jakości (GQAR):

Prawa wstępu do obiektów, gdzie realizowana jest umowa.
Pomocy personelu przy badaniach i weryfikacji wyrobu.
Dostępu do dokumentacji, w tym kopii dokumentów elektronicznych.
• Wyposażonego pomieszczenia do pracy.

Jeśli GQAR stwierdzi, że Twój System Zarządzania Jakością jest nieskuteczny, ma prawo go odrzucić, co wiąże się z koniecznością podjęcia natychmiastowych działań korygujących i groźbą kar umownych.

Ochrona przed podróbkami (Counterfeit Materiel)

W branży militarnej podrobiony element może kosztować życie żołnierzy. Dlatego AQAP 2110 definiuje podrobiony sprzęt wojskowy jako mienie, którego pochodzenie, wiek lub status certyfikacji zostały przedstawione nieprawdziwie.

Dostawca ma obowiązek wdrożyć procesy służące:

Unikaniu i wykrywaniu podróbek.
Minimalizowaniu i eliminowaniu takich materiałów z łańcucha dostaw.
Specjalnemu składowaniu i izolacji wykrytych podróbek.

Identyfikowalność i Wyroby Niezgodne

Standard AQAP wymaga, aby wyroby niezgodne były fizycznie odizolowane w wyznaczonych miejscach. Co niezwykle istotne, każdy wyrób o nieznanym statusie (np. brak certyfikatu od podwykonawcy) automatycznie traktuje się jako wyrób niezgodny.

W przypadku elementów krytycznych, których awaria zagraża misji lub życiu, prowadzenie ciągłej identyfikowalności jest obowiązkowe. Oznacza to, że musisz być w stanie wskazać historię każdej śrubki w rakiecie czy wozie bojowym.

Jak uzyskać certyfikat AQAP?

Certyfikat AQAP to bilet wstępu do elitarnego grona dostawców NATO. Wymaga on rygorystycznego podejścia do jakości, pełnej przejrzystości wobec zamawiającego oraz żelaznej dyscypliny w nadzorowaniu konfiguracji i łańcucha dostaw. Dzięki wsparciu profesjonalnej jednostki certyfikującej, proces ten staje się szansą na realny rozwój firmy i zdobycie przewagi konkurencyjnej w najbardziej wymagającym sektorze gospodarki.

Rozpocznij proces certyfikacji już dziś i potwierdź swoją wiarygodność przed największymi armiami świata!